Txapela buruan, ta ibili sarean!

Ostirala, 2010ko azaroaren 19a

Azken bolada honetan, euskarak sarean duen presentziaren inguruan asko hitz egiten da, berrikuntza asko izan dira eta. Duela bi aste, Berria aldizkariak, aldaketa batzuk aurkeztu zituen. Bai paperean eta baita interneten, aldaketa eta berrikuntza horien artean, aipatu beharreko bat Berriketan sare soziala da. Euskarazko sare soziala, informazioaren eta albisteen topagune eta eztabaidagunea da. Irekia da, Berria eta Hitzako kazetariez gain, edozeinek parte hartu dezake, beraz, izena eman besterik ez dugu. Erabiltzaileak osatzen ditu sare honen edukiak.

Beste berrikuntza bat Umap.eu da, Codesyntax enpresa eibartarrak garatutakoa. Kasu honetan, Twitter sare sozialeko euskarazko mezuak jaso eta batu egiten ditu webgune batean. Hau da, Umap, Twitterreko euskarazko jardunaren batzailea izango litzateke (katalanezko bertsioa, katalanez dauden mezuak biltzen dituena, ere jada martxan dago). Etorkizunean hizkuntza gehiagotara zabaltzeko asmoa dutela iragarri dute.

Aipamenekin segituz, ezin ahaztu Maite Goñik sortutako “Gaurko Hitza”, hil honetan 2 urte bete ditu. 2 urtez, egunero egunero, inoiz kalerik egin gabe, hitz bat aurkeztu eta bere esanahia zein den azaldu digu Maitek. Bigarren urtebetetze hau ospatzeko, Maitek berak proposatuta, hainbat lagunek hitz bat aukeratu, eta bere esanahiarekin bideo bat grabatu eta Youtubera (http://www.youtube.com/user/gaurkohitza) igo dute, 50 bideo baino gehiago daude dagoeneko.

Urtemugak aipatu ditugunez, irratia.com ere aipatu behar, izan ere azaroaren lehenean, 10 urte bete dira Patxi Gaztelumendi eta Jabi Zabalak lehenengo saio egin zutenetik. Internet bidez zuzenean eta euskaraz emititzen zuen lehengo irratia izan zen, muga geografikoak gainditu eta mundu osoan entzun ahal den euskarazko irratia. Irrati ireki eta parte hartzailea gainera.

Askoz ekimen eta proiektu gehiago daude euskaraz, baino ezin ba denak hemen sartu… (jarraituko du).

Euskara, sarea, teknologia berriak, komunikazioa, horiek denak eta gehiago hizpide izango ditugu gaur, azaroak 19, Txintxarrisferako kideak. Izan ere, gu ere ospakizunetan gaude. Txintxarrisferako 4, ardiki jatea ospatuko dugu Ugarten, urtero legez. Alegi eta inguruko herrietako blogari eta “sare”zaleak bertan elkartuko gara. Sarean euskaraz, lokalki pentsatuz eta globalki nola eragin eztabaidatuz.

Sarea ere euskaraz josi daiteke.

berriketan.info/txarli

Zintzilik

zabaldu | del.icio.us | FriendFeed  | FriendFeed    Spanish |  harpidetu |  (2) Iruzkin

Gipuzkoa ezagutu argazkiak partekatuz

Ostirala, 2010ko urriaren 1a

Argazkiak lekutzeko eta partekatzeko hainbat toki aurkituko ditugu interneten, hala nola Flickr, Picassa, Panoramio edota Euskal Herrian garatutako Nirudia, Argazkiak.org, azken hau dohainik eta argazki kopuru mugarik gabekoa gainera…
Nahiz eta agian lokalagoa suertatu daitekeen proiektua izan, GureGipuzkoa proiektua aurkeztu nahi nizueke (ezagutzen ez baduzue behintzat), Gipuzkoako ondare grafikoa sarean libre.

GureGipuzkoa (http://www.guregipuzkoa.net) argazkiak partekatzeko dohaineko webgune bat da, Gipuzkoako Foru Aldundiak sortu eta bultzaturikoa. Iaz jarri zuten martxan, hasiera batean, Indalecio Ojanguren eta Sigfrido Koch-en bildumak publikoaren eskura jarri ziren, aldi berean erabiltzaile orok bere edukiak webgunean partekatzeko aukera zuen.
Urtebete geroago, Juan San Martin eta Jesus Elosegi-ren bildumak gehitu dituzte, Aranzadi Zientzia Elkartearekin sinaturiko elkarlan hitzarmen bati esker. Bertan aurki dezakegu, Kutxako Fototeka, 1.300.000 argazkiz osatua. Hauen artean, Marin Funtsa, Foto Marin-en bilduma eta Car Funtsa, Foto Car-en bildumak aurkituko ditugu. Argazki ikusgarriak topatzeko aukera ederra dago, Agirre Lehendakaria Atotxan 1933, urtean, Tolosako Iñauteriak 1927. urtean, Eibarko mendizale talde bat Balerdi mendiaren tontorrean 1960. urtean…
Bilduma hauekin batera, edozein erabiltzaile igotako argazkiak ere topatuko ditugu. Honela, GureGipuzkoa-ko argazkiek bi jatorri nagusi dituzte, alde batetik Kultura eta Euskara Departamentuak kudeatzen dituen argazki edo bildumak eta bestetik erabiltzaile partikularrek beraien kontuetan erakusten dituzten argazkiak. Gipuzkoako iragana eta oraina irudien bidez uztartuz.

Alde teknikoan ere, argazkien eskuragarritasuna errazteko hainbat tresna garatu dituzte. Ikusienak, bisitatuenak, … tag edo etiketen bidez ere topatu ahal ditugu guk nahi ditugun argazkiak. Eta baita, oso praktikoa den geokokapenaren bitartez. Argazkiak igotzerakoan, kokapen geografiko bat gehitzeko aukera dugu, hau da, argazkia ateratako tokiaren informazioa gehituko diogu. Honela mapan bilaketa bat egin nahi dugunean, mapan bertan gerturatzen goazen heinean, inguru horretan ateratako argazkien zerrenda izango dugu ikusgai. Zenbat eta gehiago gerturatu mapan, orduan eta bilaketa zehatzagoa izango da.

Argazkien lizentziak Creative Commons lizentziapean daude, edozeinek erabili ahal ditu, beti ere jatorria aitortuz, partekatuz.

Gipuzkoako historia eta oraina ezagutzeko modu bat gehiago, Joxe Migel Barandiaranek esan zuen moduan: Herritik jasoa herriari itzuli.

Zintzilik

zabaldu | del.icio.us | FriendFeed  | FriendFeed    Spanish |  harpidetu |  (0) Iruzkin

Telebista eredu berriak

Ostirala, 2010ko ekainaren 18a

Ikus-entzunekoen munduan aldaketa handiak ematen ari dira. LTDak (lurreko telebista digitalak) bazirudien iraultza ekarriko zuela telebistaren mundura, baina ez da horrela izan. Momentuz aldaketa teknikoa besterik ez du ekarri. Sarean ordea aldaketak ematen ari dira, eta hauek bultzatu beharko lukete telebista kateek formula berritzailegoetara jauzi egitera. Gaur egun daukagun telebista zaharkitua dago.
Bestalde, edozein momentu eta edozein tokitan, oso baliabide gutxirekin eta irudimen askorekin, edozeinek informazioa bildu, sortu eta zabaldu dezake sarean barna.
Sarean lan txukunak eta interesgarriak aurkituko ditugu, adibide gisa, duela hilabete pare bat edo, albistegi moduan sortutakoa. Internet eta teknologia berrien albistegia. Albisteak 2.0 telebista saioa. http://albisteak.euskalherrian.info helbidean topatuko duzu. Saio motxak dira, 10 minutu ingurukoak, astean behin sareratzen direnak, baino saio interesgarriak benetan. Euskal komunitatean sortu eta garatzen diren proiektuak hartzen dituzte gaitzat, eta sareko eztabaiden hariak oinarri, sorkuntzari boza ematea dute helburua. Telebista partehartzailea izan nahi du. Ikusleak mandoa utzi eta bertan parte hartzera bultzatu nahi duena. Albisteak 2.0, Hamaika Telebistaren egoitzan grabatzen dituzte saioak.
Hamaika Telebista, LTD eta internetez bidez emititzen du, euskaraz. Hainbat enpresak sustaturiko egitasmoa da Hamaika Telebista. EKHE (GARA eta “Le Journal”), CMN TV, EKT, Euskaltel, Elkar eta Bainet TV, eta Euskal Herriko tokiko hainbat telebistarekin sare bat osatzen du. Sare horretan dira Goiena (Arrasate), Goierri (Beasain), Erlo (Zarautz), 28 kanala (Tolosa) eta Oizmendi (Gernika), baino sarera hedabide gehiago batuko dira laster. Proiektu sendoa bilakatzen ari da. Bilbo inguruan sortu zen, baino Euskal Herri guztira zabaltzen ari dena http://www.hamaikabilbo.tv/
Estudioetatik kanpo ere, edozeinek baliabide gutxiekin ere emititu dezake, eta zuzenean gainera. Zuzenean emititzeko aukera ematen duten hainbat gune daude, Livestream (www.livestream.com) eta Ustream (www.ustream.tv) dira ezagunenetakoak. Bertan erabiltzaile bezela izena eman eta gero, kamera eta internetera konexioa duen ordenagailu bat izan ez gero, zuzenean emititzeko moduan izango gara. Irudi horiek zure web edo blogean txertatu ditzakezu gainera.
Sakeleko telefonoarekin ere emititu dezakegu, horretarako, qik.com helbidetik aplikazio bat deskargatu zure sakeleko telefonora eta listo! Zuzeneko irudiak emititzeko prest egongo gara.

Zintzilik

zabaldu | del.icio.us | FriendFeed  | FriendFeed    Spanish |  harpidetu |  (0) Iruzkin

Auzolan digitalak, euskeraz.

Ostirala, 2010ko apirilaren 23a

Euskal Herriko historian zehar auzolanak garrantzi handia izan du, askotan herri ttiki eta baserri inguruetan ezinbestekoa izan dena hainbat lan aurrera ateratzeko. Horretarako familia, lagunak, edo auzokoen inplikazioa, elkartasuna, kooperazioa beharrezkoa delarik.
Gaur egun, aro digital delako honetan, auzolanak ere bere garrantzia du. Are gehiago mundu globalizatuan gu bezelako herrri ttiki batentzat. Guk ez badegu egiten inork egingo ez duelako.

Modu kolaboratiboan, hau da auzolanean egindako proiektu asko daude euskeraz, ezagunena akaso Wikipediarena izango da, euskeraz dagoen entziklopedia digitala, erabiltzaileek osatzen dutena. Gaur egun 55.000 artikulu baino gehiago dituenak. Erabiltzaileek jakinduria sarean partekatuz.
Wikipediarekin antza duen beste ekimen bat ere badago, OpenStreetMap bezela ezagutzen den proiektua , munduko mapa librea (patente edota copyright-ik gabekoa) osatu nahi duen nazio arteko ekimena da hau. Kasu honetan, Tagzania enpresa eibartarrak, OpenStreetMap ezagutzera eman, eta aldi berean euskerak bertan zuen presentzia haunditzeko asmoarekin, Euskal mapa proiektua jarri zuen martxan. Horretarako Euskal Herri guztian zehar aritu dira hitzaldi teoriko-praktikoak ematen. Aldi berean blog bat ere sortu dute, http://www.euskalmapa.com/bloga bertan nola “mapeatu” erakutsi eta zalantzak argitzen ere saiatzen dira. Honela, erabiltzaileak, bere inguruko tokiak mapeatzen hasteko moduan izango da. Zeinek ezagutzen ditu bere herria, mendiak, basoak, txokoak, bertakoek baino hobeto? Bakoitzak beharrezkoa iruditzen zaion informazioa gehituko du (iturriak, kutxazainak, jolastokiak, kaleak, tabernak, garai bateko izenak…).
Beste proiektu interesgarri bat ere badago martxan, Azpitituluak. Bertan, jatorrizko bertsioen eta kultura-truke librearen alde lan egiten dute. Filmen bertsio originalen gainean euskarazko azpidatzi edo azpitituluak jartzeko ohitura sustatzea du helburu proiektu honek. Pixkanak ari dira materiala osatzen, dagoeneko, “Up” 2010eko Oscarretan saritutako animazioko filma; “Ten Canoes”, hizkuntza australiar aborigen batean dialogoak dituena; eszena bakar batean grabatua dagoen Alfred Hitchcok-en “The Rope” (1948) filma; edota Ghostbusters (1984) mitikoa aurki ditzakegu bertan. Orain arte egindakoak http://azpitituluak.com/osoak helbidean daude.
Ala ere, lanerako gogorik ez dugunean, denbora pasa ibiltzeko aukera polita eskaintzen digu sareak. Hitzapasa: telebistako “Pasapalabra” euskaraz online dago, http://www.euskaljakintza.com/hitzapasa/ probatu, esango didazue.

EGUNERAKETA: Ziur auzolan digital gehiago daudela, ezin denak aipatu baño, Euskal encodings ekimena aipatu nahi nuke

Zintzilik

zabaldu | del.icio.us | FriendFeed  | FriendFeed    Spanish |  harpidetu |  (0) Iruzkin

ZINTZILIK: Mukiak kentzen ari zarenean hiltzea. #hitzokei

Astelehena, 2010ko otsailaren 22a

Inauteriak pasa berri dira baino horrek ez du esan nahi txantxa eta bromak alde batera utzi behar ditugunik, sarean azken hilabeteotan bolo-bolo dabilen “joko” batekin natorkizue.
#hitzokei hiztegia, hiztegi eroa hain zuzen. (hitzokei.tximinia.net)
Sare sozialak , modan daude, nork ez ditu ezagutzen Facebook, Myspace, Tuenti, Zutagu, Twitter, …Azken honetan sortu zen #hitzokei, Twitter, microbloging bezala ezagutzen den zerbitzu bat da, erabiltzaileek testu soileko mezuak bidaltzea ahalbidetzen du, 140 karaktereko gehienezko luzerarekin, SMS baten antzera, bat-bateko mezularitza moduan, Twitterren webgune bertatik edo Echofon bezalako nabigatzaileentzako aplikazioetatik bidali daitezke mezuak.
Eguneraketa hauek erabiltzailearen profilean erakusten dira, eta jasotzeko aukera hautatu duten beste erabiltzaileei ere bidaltzen zaie. Jatorrizko erabiltzaileak mezu hauek berak aukeratutako lagunei soilik bidali, edo erabiltzaile guztien eskura jarri ditzake mezuak. Honela, #hitzokei-ren kasuan, erabiltzaileak hitz berriak asmatu eta twitter-era bidaltzen hasi ziren. Definizio pertsonalak dira, bakoitzaren umorearen araberakoak. Dagoeneko, 60 lagunek baino gehiagok gehitu du hitzen bat, eta 600 hitz baino gehiago daude. Bi modu daude hitz berriak gehitzeko, bata webgune bertatik (hitzokei.tximinia.net) eta bestea lehen aipatutako twitter-etik(twitter.com) , kasu honetan hitza jasota geratzeko, hitza eta bi puntu, definizioa eta ondoren #hitzokei etiketa idatzi behar dira.

Hona hemen erabiltzaileek bidalitako hitzokeikada batzuk:

FAXISTA: Fax-ak bidaltzearen poderioz fanatiko bihurtzen dena.
INTXORTA: Elgetatik Elorrio aldera dagoen pikaderoa.
INFINITUA: Haxixa amaitzear dagoenean egin obi den porro mehea.
EZ DOK ARMAIRU: 1. Ikeako instrukzioak ez ulertzearen ondorioa
2.60etan homosexualen onarpen publikoaren alde kantatu zuen taldea.
PASAIA: Agureak zebrabidea gurutzatzen ari direnean entzuten duen hitza.

Horrelako hitz “xelebreez” beterik dago hiztegi hau, beraz badakizu, zuk ere osa dezakezu, nahiz twitter edo webgune bertatik, idatzi, bota zurea. Nik dagoeneko bota det!
Bide batez, twitter erabiltzen hasi ezkero, eta jakinda 140 karaktere baino gehiago ezin direla idatzi bertan, jakin ezazue badaudela URL-ak (web orrien helbideak) txikiagotzeko aplikazioak. Hauetako bat Euskal herrian garatua: ttiki.com
Helbide luze bat duzunean, joan ttiki.com-era, idatzi bertan eta aplikazio honek helbide berri bat emango dizu, ttiki.com/ eta lau digituz osatua egongo dena, helbide berri honek, zuk lehen idatzitako helbide berdinera eramango zaitu. Oso praktikoak dira horrelako aplikazioak, telefonotik helbide korapilatsuak ematerako garaian ere bai.

Zintzilik

zabaldu | del.icio.us | FriendFeed  | FriendFeed    Spanish |  harpidetu |  (3) Iruzkin

Eskatu Olentzerori software askea

Asteazkena, 2009ko abenduaren 23a

Software askea edo librea, eskuratu ondoren erabili, kopiatu, aztertu, moldatu eta banatu daitekeen softwarea (programa) da. Internet bidez dohain edo beste bide batzuetatik banaketa ordainduz eskuratu ahal izaten da. Jende askok pentsa lezake programa guztiak direla dohainekoak, kopiatu eta kitto! baino programa bakoitzak bere lizentzia du, eta lizentzia hori erabiltzeagatik ordaindu egiten da eta programa horien gainean ezin da aldaketarik egin.

Microsoften Windows Vista sistema eragilearen azken porrota eta gero etorri zaigu Windows 7. Eta aldi berean, inongo boom mediatiko-propagandistikorik gabe eskuratu degu Ubuntu 9.10 (http://ubuntu.org) sistema eragile askearen azken bertsioa. Bertsio azkarra, seguroa, askea, dohakoa eta euskarazko bertsioan instalatu dezakeguna.

Ubuntu ia edozeinek instalatu dezake bere ordenagailuan. Sistema eragile oso konpletoa da, eta edozein erabiltzaileek behar dituen oinarrizko programak ekartzen ditu. Testu editorea, irudiak, audioa, bideoak lantzeko tresnak, berehalako mezularitza aplikazioak, nabigatzailea eta posta elektronikoa… dena aske, dohain, euskaraz… Zer gehiago eska daiteke?
Ubuntu deskargatu CD batera, eta aukera ematen du ordenagailuan inongo aldaketarik egin gabe sistema eragile hau probatzeko. Ordenagailua pizterakoan CDa sartu eta bertatik abiaraziko da, horrela Ubuntu probatzeko aukera izango duzu, eta aurrerago instalatu nahi izan ezkero berak gidatuko zaitu (dituzun artxiboen segurtasun kopia bat egin badaezpadaere…)

Ala ere, zaila da Windowsekin hazi eta hezi garenean, bat batean software askera jauzi egitea. Pixkanaka hasteko, baditugu Windows sistema eragilean instalatu ditzakegun hainbat software askeko programa. Adibidez, Open office (Microsoft Ofice-ren baliokidea) ofimatika paketea, Mozilla Firefox (Internet Explorer-ren baliokidea) nabigatzailea, Gimp (Photoshop) irudi editorea, Tux paint (Paint) umeek marrazkiak egiteko programa, Thunderbird (Outlook Express) korreo aplikazioa, etab luze luze bat.

Denak, edo ia gehienak euskaraz daude, software askearen inguruan murgiltzen diren pertsona, kolektibo, talde, enpresa etab.ek elkarlanean, musutruk, euskeratzeko ardura eta konpromezua hartu dutelako. Filosofia honek, elkarlanak eta jendearen konpromezuak, euskerazko eta kalitatezko software bat bermatzen du.

Horretan dihardute, besteak beste, Librezale.org-ko kideak (http://www.librezale.org), euskara informatikaren munduan bultzatzea helburu duen lantalde irekia.

Jadanik gure herrietako kaleak argiz eta apaingarriz beteak ditugu, eguberriak gainean ditugun seinale, ez galdu aukera eta eskatu Olentzerori software askea.

Galtzaundiko Zintzilik atalean argitaratutako artikulua.

Zintzilik

zabaldu | del.icio.us | FriendFeed  | FriendFeed    Spanish |  harpidetu |  (3) Iruzkin

Komunikaziorako garaia

Larunbata, 2009ko urriaren 17a

Atzean geratu dira internet informazio iturri edota denborapasa bezala erabiltzeko garaiak. Agur esan diogu ikusle hutsa izateari. Denborapasa eta informazio iturria izateaz gain, komunikaziorako tresna ere bada internet. Pertsonen arteko komunikazioa gauzatu eta bermatzen duen tresna. Erabiltzaileok edukiak sor ditzakegu, eta edukiak partekatzeko teknologiak ere sortu dira (blogak, sare sozialak, argazki-bideo partekatzeko guneak…). Erabiltzaileok hitza dugu. Internet, informazio eta ezagutza kolektiboaren espazioa izatera pasatu da. Lehen hartu egiten genuen, orain hartu eta eman egin dezakegu.
Gaur estreinatzen dugun Zintzilik atal hau ere, komunikaziorako tresna bat izatea espero dut, atal parte-hartzailea (horrela nahi nuke behintzat), horretarako nere blogera (balerditik.blogsome.com) egindako ekarpenak, iritziak, kriktikak, etab.ek neurri batean gidatuko dute atal berri hau. Atal kolaboratibo bat izango da. Bertan, internet, euskal blogosfera, software librea, sare sozialak, etab izango ditugu mintzagai.
Baino, zer da blog bat, zer da euskal blogosfera?
Blog (edo weblog) bat, ohar, istorio edo artikuluak argitaratzen diren Interneteko webgune bat da, debaldekoa izaten da. Blogariak mezuak, egunkari edo bitakora moduan idazten ditu eta hauek kronologikoki argitaratuz doaz bere blogean. Irakurleak ere, iruzkinak idatz ditzakete mezuetan, egileak horretarako baimena ematen badu.
Gaur egun, blog bat euskeraz sortzeko hainbat plataforma ditugu, blogari.net, blogak.com, nireblog.com, mundua.com,… Ala ere, erderaz dauden blogak, norberak euskera ditzake. Erderaz ere hainbat plataforma ditugu, blogspot.com, wordpress.com, blogsome.com, blogia.com, blogger.com, etb.
Blogen harira, eskualdeko blog bat aipatu nahi nuke, Ibarrako Udal Liburutegiaren bloga, ibarrakoliburutegia.blogspot.com, bertan liburutegiari buruzko informazioa aurkituko dugu. Ordutegia, agenda, zerbitzuak, etab. Baita gehien mailegatutako liburuak, sinopsiak, nobedadeak, gomendioak, … Interesgarria, Ibarrako liburutegiaren bloga.
Euskal blogosfera berriz, euskaraz idatzitako blogen “unibertsoa” da, 2001ean sortu zen lehengo bloga, Sustatu.com, eta 2007an euskal blogosfera 5,500 blogek osatzen zuten.
Euskal blogosfera, txikia baina oso aktiboa da. Sarea, itsaso haundi bat da, eta euskaldunok puntu txiki bat gara bertan, eta munduak puntu txiki hori ikus dezan sortu zen, puntueus.org ekimena. Katalunian .CAT domeinuarekin bezela Euskal Herrian .EUS domeinua lortzearen alde lan egiten du elkarte honek, …”ikur hori euskara eta euskal kultura sustatzeko tresna izango da eta, hori horrela, .EUS domeinua mundu mailako hizkuntza normalkuntzarako tresnatzat ulertzen dugu: .EUS domeinuak, Interneteko espazio birtualean, euskara beste hizkuntzen mailan kokatzen baitu. Are gehiago, .EUS domeinuak euskara lehen mailako hizkuntza bihurtzen du Interneten, mundu mailako aitorpena eskainiko baitio eta hura sustatzeko bitarteko eraginkor bihurtuko baita….” dagoeneko 2600 lagunek gure atxekimendua eman diogu ekimen honi, zeren zain zaude?

Galtzaundiko Zintzilik atalean argitaratutako artikulua.

Zintzilik

zabaldu | del.icio.us | FriendFeed  | FriendFeed    Spanish |  harpidetu |  (2) Iruzkin

Zintzilik

Asteazkena, 2009ko urriaren 14a

Bihar estrinatzen du Galtzaundik, Zintzilik atal berria. Udako oporretatik bueltan egindako itxura, eduki etab.en aldaketekin batera dator atal berri hau, nik idatziko dut bertan.
Bertan, internet eta tekonologiei buruz arituko naiz.
Blog hontan ere, Zintzilik atala jarrai eta osatzeko tartea izango degu, hemen ere publikatuko bait da, honela iruzkiñak, kriktikak, zorionak, ideiak, etab uzteko moduan izango zarete.

Berriak, Zintzilik

zabaldu | del.icio.us | FriendFeed  | FriendFeed    Spanish |  harpidetu |  (0) Iruzkin