Uzta txarra izan zuten Bedaion urte batean, oso txarra. Harria izan zen Jasokunde Eguna pasa eta hurrengo ostegunean. Horregatik, bihar ospatuko dute Harri Jaia: urte hartan izandako miseria jaiaren bidez gogoratuko dute beste behin.

Kazkabarra izugarria izango zen, halakoak izaten ohi baitira gure eskualdeetan, baina ez uzta guztia izorratzeko modukoak. Baserri batzuetako teilatuak ere hautsi zituen. Horren ondorioz, bedaiotarren erreguak eta otoitzak garai hartatik aurrera areagotu egin ziren, berriro halakorik gerta ez zedin.

Harri Jaia, beraz, ospatzen dute geroztik. Aurten, meza entzungo dute 11:00etan, eta ondoren, hamaiketakoa egingo dute, baina duela urte batzuk egiten zutena ere berreskuratuko dute: izan ere, hamaiketakoa elizako plazan egingo dute, eta trikitilariak ere izango dira, erromeri txiki bat eginez.

Larrañaga eta Mañukorta bertsolariak bazkariaren garaian izango dira Artubi elkartean, 14:00ak aldera. Han ere, noski, trikitilariak izango dira, auzotarren bat iaz bezala dantzatzera animatzen bada, laguntzeko.

Gauerako ere afaria antolatu dute Artubin. Orduan ere musika izango da gaua ere girotzeko.

Jubilatuen eguna igandean

Igandean Jubilatuen eguna ere izango da. 11:00etan meza entzun ahal izango dute, eta ondoren, helduen arteko Toka Txapelketa izango da. Bazkaria izango da 14:00etan Artubi elkartean, eta, noski, Bedaioko jubilatu guztiak daude gonbidatuta, antolatzaileek esan bezala.

«Bedaion zer nahi dugun entzun du Udalak, baina oraindik bide luzea dago egiteko»

90. hamarkadatik Artubi kultur elkartea lanean ari da Bedaion. Elkarte hau bedaiotarrek eta Bedaiotik kanpo bizi diren bedaiotarrez osatutakoa da. Bere helburua ekintza kulturalak lotzea da, hau da, jendea elkartzeko aktibitate ezberdinak egitea. Jon Azpiroz (Bedaio, 1975) Artubi elkarteko kidea da.

Zer nolako balorazioa egiten duzu Tolosako Udalaren azken lau urteotako agintealdiaz?

Bedaion zerbait egin den unetik baikorra dela pentsatzen dut, baina ez bere osotasunean, aurrera goazela esan nahi duen heinean baizik. Hau da, gure hitzak eta nahiak kontutan hartuak izan direla, eta behintzat horretan lanean hasi direlako. Zentzu honetan, Udalak egin duen lana positiboa da. Bedaion zer nahi dugun entzun du Udalak, baina oraindik bide luzea dago egiteko. Orain guretzako garrantzitsua den hitzarmena sinatu dugu, eta hori baikorra da guretzat, baina kakotxen artean. Oraindik bide luzea dago egiteko eta 0tik 100erako bidean, oraindik 1ean edo 2an gaudela pentsatzen dut.

Oro har, zer eskatuko zenioke hurrengo Udalari?

Bedaion eta landa auzoetan inplikazio, ardura eta konpromiso gehiago eskatzen diot. Tolosako biztanleak izan arren, ez gara tolosarrak sentitzen, urte hauetan guztietan ez baitigute inolako jaramonik egin. Bedaiotarrak bedaiotarra dela esango du, ez dela tolosarra. Konpromisoa, inplikazioa… Hitz potolo horiek garrantzitsuak dira egiten badira, bestela hitz potolo hutsetan gelditzen dira. Honetaz gain, Bedaion zerbait egiten dutenean, bedaiotarrengan pentsatzea ere eskatzen diot Udalari, eta bertakoekin ideiak elkartrukatzea, guk haiekin elkartrukatzen ditugun edo elkartrukatzen saiatzen garen bezala. Gu aurpegiz joaten gara eta zentzu berean guk nahi duguna zera da, Tolosako Udala ere aurpegiz etortzea.

Zure esparrutik, zer nabarmendu nahiko zenioke Udalari?

Artubik bedaiotarren izaera lotzen duen heinean, jendearen artean gauzak egin ditugu, jendea auzo hil batean bizi dela sentitu ez dezan, eta zentzu horretan Bedaiok kultur mugimendu handia dauka. Uste dut Udala gure lanak duen garrantzia ikusten hasia dela. Zentzuzko proposamenekin joan gara eta horregatik pentsatzen dut Udalak sinatu nahi izan duela Bedaiok luzatutako proposamena. Hitzarmen hori Bedaioren etorkizuneko proposamen txiki bat da. Udalak zer egin dezakeen? Bedaio, esaterako, Aralarko sarrera da eta beti Larraitz eta San Martinera jotzen dugu, eta Bedaiok horrelako bultzada behar du Tolosako jendeak ere hemengo paisaia eta naturaren baliabideetaz goza dezan. Bedaio Tolosako birika berdea eta aisialdi gunea izan daitekeela pentsatzen dugu, baina aldi berean ez dugu turismoko gune bat sortu nahi, hau da, auzoaren aurka doan turismo mota bat erakarri nahi, orduan Bedaioko izaera puskatu egingo bailitzateke.

Textua. Naiara Garzia. Tolosaldeko Hitzan 2007-05-17 

Arlo guztietako ekintzak eta eskakizunak hartzen ditu hitzarmenak; jarraipena egiteko komisioa osatuko dute

Tolosako Udalaren eta Bedaioko Artubi Kultur Elkartearen artean hitzarmena sinatu dute «Bedaio garatzeko helburu batzuk lortze aldera». Atzoko Udalbatzaren osoko bilkuran aztertu beharreko gaien artean zegoen, hain zuzen, hitzarmena onartzearen puntua, eta alderdi guztiek, aho batez, eman zioten baiezkoa.Artubi Kultur Elkarteko kideek atzo batzar aretoan azaldu bezala, «hitzarmenak indar legalik izan ez arren eta bere ezarpena borondatearen baitan izanik ere, gaur egungo Bedaiorentzat arau subsidiarioen gauzatzea bezain garrantzitsua da, eta garapena hasteko eta gauzatzeko zutabe garrantzitsu bat izan daiteke, hitzarmenean arlo guztietako ekintzak eta eskakizunak azaltzen baitira». Hala, hitzarmeneko funtsetariko bat bizi izatea dela adierazi zuten, «aportazioak noiznahi eta edozein eratakoak egitea baliagarria behar duen hitzarmena, horrela sortuko baita bertakoei eta bertara begirako garapena». Halaber, oso garrantzitsutzat ikusten du Artubi elkarteak jarraipena egiteko komisio eta lantaldea osatzea, «Bedaioren ordezkari izateko Udalean eta bedaiotarren herri mailako kezkak udal plenora eramateko erabili ahal izateko». Bestalde, arau subsidiarioak «etorkizuneko herria eraikitzeko araututako lan tresnarik garrantzitsuena» dela diote, «Bedaiorako garapen endogeno eta iraunkor bat egiteko giltza». Hala, inbertsio fuerteak egin behar direla eta horretarako erakundeetara joatea eskatzen diote Udalari, «landa auzo bezala eskaintzen dituzten laguntzak eskuratzeko lan eginez».

«Hirugarren mailakoa»

Artubi elkartekoek, bestalde, 1544. urtetik Bedaio Tolosako zati dela juridikoki gogoratu zuten, eta egun 100 biztanle baino ez dituela. Legealdiz legealdi Tolosak «ardura txikia» izan duela adierazi zuten, eta horren ondorioz sortu zela elkartea, «hainbat ekimen eta barne mugimendu burutuz auzoa ez galtzeko eta kanpoaldera ezagutzera emateko».

-n argitaratua.

Sagardoz blai

Barrikote «arrakastatsua» izan zuten bedaiotarrek joan den asteburuan Artubi elkartean; orotara 70 lagun inguru bildu ziren festan.

Inauterien gertuerarekin batera, bedaiotarrek ere euren festa berezia antolatzen dute. Hala, eta iaz bezalaxe, barrikotea egin zuten joan den larunbatean. Antolatzaileek azaldu dutenaren arabera, «oso arrakastatsua» izan zen eta Bedaioko elkartea jendez lepo bete zen ospakizunerako. Orotara, 70 lagun inguru bildu ziren sagardoaren inguruan gau atsegina igarotze aldera.

Lortu ere lortu zuten, izan ere beharrezko osagai guztiak izan zituen gauak. Lehenik eta behin, barruak bapo asetzeko aukera izan zuten bedaiotarre, sagardotegiko menu goxoa dastatu baitzuten.Ondoren, hizketaldi eta mus partida politak antolatu zituzten, gazte eta ez hain gazteak giro ederrean igaro zutelarik.

Hurrengoa, martxoan

Dagoeneko hurrengo ekitaldian pentsatzen ari dira bedaiotarrak. Hain zuzen ere, martxoaren 10ean ospatuko dute, sagarra eta sagardoaren inguruan. Izan ere, Astigarragara irteera egindo dute. Aurrez orain gutxi ireki duten museoa ikusteko irteera egiteko asmoa ere azaldu dute auzokideek.Bazkaria, berriz, Bereziartua sagardotegian egingo dute. Bertara joan nahi duenak izena eman dezake Bedaioko Artubi elkartean.

Urterako ekitaldi ugari antolatu dituzte. Eta antolatzaileek deialdi berezia luzatu nahi izan dute bertan parte hartzeko.

Tolosaldeko Hitza-n jasoa 

Hemen duzue Agustin Amianok Tolosaldeko Hitzan, 2006ko abenduaren 3an idatzitako artikuloa.

Bedaio, auzo?

Azken paradak Balerdi gainera narama. Leku lasaia benetan, lasaiegia agian. Bertatik, inguruak aldaketarik gabe dotore eusten dakiela erakutsi dit. Zein ederra den auskalo noizko baserria bere itxura horretan! … Hustu bada ere bai?

Aste guztiko kezkak uxatzeko leku egokia da Bedaio, ez zaituzte kutsadurak eta lantegien hotsak    asaldatuko; oilarren baten kukurrukuek edota artaldearen zintzarri doinuak, agian. Errepidea lasai   zeharka dezakezu semaforoen edo oinezkoen pasabideen bila ibili gabe. Baina lasaitasun horrek badu ondoriorik bertakoen artean. Eskualdeko herri kozkorretatik urrun egotea nahikoa ez eta, gainera auzo titulua eraman behar beti. Auzo? Noren menpeko auzo?

Inguruko herri guztiek eskaini dute bertan bizitzeko aukera, onerako edo txarrerako, baina aldaketa antzeman dute edozeinen begietara.

Auzo, etorkizuna lauso. Herri txikiena ere bere zerbitzuak eskaintzen saiatzen da bere biztanleei, bere txokoak antolatzen, bere haurrak gozatzen. Bailaratik ibilalditxo bat egitea nahikoa da…

Mendekotasunaren morroi, Udalarik gabeko herri, baina herri. Eta herri baten trataera merezi du, ez auzo batena. Bedaiotarrek bertan behar dute zein dantzari trebeak diren erakusteko lekukotasuna, bizitzeko txokoa, herri izateko onura, bere hizkuntza aparta seme-alabei eskaintzeko aukera. Euskararen Eguna ospatzeko, Bedaioko biztanle batekin solasaldi batetaz gozatzea bezalakorik…

Gutxi izateak kentzen digu arrazoia askotan, baina handiaren aurrean soilik. Ilunabarreko hausnarketa isilean itxaropena sendotu baizik ez baita egiten. Beti pentsatu izan ditudan hitzak idaztera ausartu naiz gaurkoan, nire azken saioan, gutxi batzuen babesean, handiaren peskizan. Eta ez hartu «ziria» bezala, bedaiotarrak makilak baitira. Ondo izan.