balerditik

Ausa Gaztelura mendi martxa

balerditik — Fri, 09 May 2008 09:03:52 +0000

Aurten ere Ausa Gaztelura mendi martxa egingo da, maiatzaren 18an, goizeko 10etan Larraitzen. Iaz bezela Nafarro osoaren batasuna aldarrikatuz. Goierri eta Tolosaldeko Nafarrek antolatuta, honako egitarau hau prestatu dute:

EGITARAUE

*10:00 Ausa-Gaztelura abiatu.
*11:30 Tontorrean bildu.
*11:30-12:00 Bandera zutitu gazteluan.
Txistuz Nafarroako Gorteen ereserkia jo.
Komunikatua irakurri.
Bertso para bat abestu.

*13:30 Larraitzen bildu berriro, bertako tabernetan zerbait hartu.

*14:30 Lagunarteko bazkaria. Bazkaltzen geratu nahi duenak deitu maiatzaren 15a baino lehen telefono honetara: 607 111 202

Argazkiak: Eduardo Arrayet -

1512-2012 Nafarroaren konkista

balerditik — Tue, 29 Apr 2008 08:03:44 +0000

Lehengo ostiralean, 2008ko apirilaren 25an alegia, Iruñean, manifestu bat aurkeztu zuten. Kultur eta gizarte arloko hainbat lagunek bat egin dute Nabarralde elkarteak Nafarroako konkistaren 500. urteurrena gogoratzeko kaleratu duen manifestuarekin, horien artean Pablo Antoñana, Nestor Basterretxea, Jean Louis Davant, Pedro Esarte, Mikel Sorauren eta Txaro Arteaga. Aurtengo ekaina eta 2012 bitartean ekimen ezberdinak egingo dira, 5. mendeurrena dela eta.

1512-2012 Nafarroaren konkista Manifestua
Nabarralde (Pablo Antoñana, Tasio Agerre, Néstor Besterretxea, Jean Louis Davant, Pello Esarte, Iñaki Perurena*)

Gertu dago armada gaztelar eta aragoarrek Nafarroako Erreinua konkistatu zuteneko bostehungarren urtemuga. Espainia zabalkunde garaia bizitzen ari zen lurraldeari zegokiola.
Nafarroa herri askea zen, erregea, gorteak, kontseilua eta armada zituen, baita Europan enbaxadoreak ere. Gainera bere gortea garaiko kulturaren gune garrantzitsua izan zen. Herri txikia, baina Pirinioetako bi aldeetan estrategikoki kokatua bera, Espainia eta Frantzia bizilagunek berau desio zuten (orduko Gaztela eta Aragoa). Bizilagun hauek agramondar eta beaumondarren arteko borrokak sustatu zituzten eta ondorioz, herriak lur joarazi zituzten.
Hain justu nafar erregeek gerra zibil horiei bukaera eman zietenean, Fernando Katolikoak, 1476an jada nafar Erreinuarekiko bere eskubide-asmo sendoa erakutsia baitzen, inbasioa agindu zuen.
Espainiar armada, Albako Dukearen agintepean, su eta gar sartu zen eta Luis Correak idatzitako konkistaren gaineko historian Villalva Koronelaren hitzetan jarria da armada inbaditzaileak erabili zuen basakeria: “herriak erre ziren, ehunka nafarrek alde egin zuen, emakumeak bortxatu zituzten, ondasunak konfiskatu zituzten, erbesteratzeak izan ziren, exekuzioak, …”.
Gazteluak suntsitu ziren, nafarrentzat bakarrik izan zitezkeen karguetan espainolak sartu ziren. Herriek okupazio-armadaren gastuak ordaintzen zituzten “gerra gastuak” bailiran. Okupazio militarrak 100 urte iraun zuen, eta gaur arte luzatu da.
Hala ere, mende luze hartan gaztelarren kontrako konspirazioak ere izan ziren eta hauei erregeordeek “euren lurraren aurkako erreboltariak” deitzen zieten; erregeorde hauek espainiar Gorteari txostenak bidaltzen zizkioten “nafarren frantses egiteko nahiaz” eta “hala egiten ez badira armadak galarazten duelako da”. Felipe II.ak berak gotorlekuak eraikitzeko agindua eman zuen (Iruñeko harresi eta gotorlekua) “nafarrak eusteko” eta erresistentzia izan zela eta, Biltzaileak herriz herri ibili ziren “jende alferra, iheslaria eta estaltzailea”.
Honela, konkista eta ondorengo garaia gogorra izan zen, kezka handikoa, eta ez baketsua. Honek kontraesanean jartzen du “berdinen arteko hitzarmena” izan zela dioen bertsioa, “bat egite zoriontsua” asmo txarreko interpretazio historikoa da, azken batean, egungo Nafarroaren egoera legezkotzat eman nahi baitu.
Okupazioari erresistentzia etengabekoa izan zen; egitandi gogoangarriak izan zirelarik, Amaiur defendatu zutenena kasu. Honez gain, geroztik eta egun arte herri honen estatusaren hondaketa-prozesuak aitzina segitu du, probintzia bihurtzeraino eta egun, Autonomia Erkidego, ia-ia Nafarroa izena desagerraraziz.
Gaur, Nafarroa Espainiara libreki bildu zela dioen faltsukeriaren aitzinean, 2012an Espainia Nafarroa konkistatzen hasi zela 500 urte beteko direla gogora ekarri nahi dugu, data hura giltzarri izan zen gure estatua indarrez hondarazteko. Bitartean, XXI. mendeko Europan herri berriek independentzia lortzen dute, batzuek lehenbiziko aldiz beren historian, guk hala, gure mendeetako ibilaldia erakutsi nahi dugu eta kendu ziguten hura berreskuratzeko eskubidea dugula garbi adierazi; burujabetza galdu izana gure herriarentzat galbidea izan da.
Gauzak honela, 1512ko konkista XVI. mendean oraino askeak ziren nafar lurraldeen inbasio bortitzaren emaitza izan zela, eta, ondorioz, gure herria espainiar eta frantses kolonia dela ezagutzea beharrezko deritzogu.
Historiak independente izan ginela erakusten digu, eta izateari utzi geniola, ez gure arbasoen nahiaz, baizik eta espainiar eta frantses nahikeria dela eta. Eta, hain zuzen ere, gure interes nagusia ez baita iraganean, orainean eta geroan baino, memoria historikoa berreskuratu nahi dugu askatasunerantz pausoa emateko eta gure eskubideak defendatzeko.
Ziur gara nafar gehienek ez dutela orain bost mende gertatua ezagutzen. Ezagutuko balute, egungo errealitatearekiko beste jokaera bat biziko genuke.
1512 hartatik ia bostehun urte joan dira, baina Nafarroa bizirik da, Obanosko Infantzoien aldarria gaurkoa ere bada, indarrean da:

PRO LIBERTATE PATRIA, GENS LIBERA STATE

1512-2012 Nafarroa bizirik!

* Manifiestu hau sinatzen degu:
Pablo Antoñana (escritor)
Nestor Basterretxea (escultor)
Tasio Agerre (Nabarralde)
Jean Louis Davant (escritor)
Iñaki Perurena (artista y deportista)
Txaro Arteaga (Emakunde)
Pedro Esarte (escritor, historiador)
César Krutxaga (Osasuna)
Patricia Amigot (kazetaria)
Estitxu Fernández (kazetaria)
Floren Aoiz (escritor)
José Luis García Falces
Gabirel Ezkurdia
Iñaki Sagredo (historiador)
Joxe Erramun Bustillo Kastrexana (periodista)
Josu Mirena Ezkurdia Goienetxe
BASQUE POWER (Gernika)
Tasio (dibujante)
Mikel Sorauren (escritor, historiador)
Fredi Paia (bertsolaria)
José Mari Esparza (Txalaparta)
Koldo Martínez Garate (Nabarralde)
Angel Rekalde (Nabarralde)
Zelai Nikolas (Euskaria)
Iñaki Zabaleta Urkiola (UPV, irakaslea)
Joseba Felix Tobar-Arbulu (UPV, irakaslea)
José Mari Lorenzo Espinosa (UPV, irakaslea)
Dionisio Amundarain
Josu X. Udaondo B.
Federico de los Ríos Marín
Urtzi Sertutxa (Mamarigako Kultur Etxea, albokaria)
NABARRAKO HERRITARREN EKHIMENA
Iñigo Saldise Alda
Txarli Gesteira
………

Beko itturrie.

balerditik — Mon, 21 Apr 2008 16:20:05 +0000

Bedaion, Larrañeta baserritik behera, Ezkolborro aldera abiatu gara. Errekara iristean zubi txiki bat topatu dugu eta, hara gure atsekabea, zubi txiki polita erortzeko arriskuan dago, hau zoritxarra.
Aurrera jarraitu dugu eta errekara begira goazela han behean iturri bat dirudien zerbait bistatu dugu. Berehala bueltatu eta bertara jeitsi gara. Zoragarria, arropako jotzeko harria, putzua, iturria, benetan liluragarria. Hemen ere nahigabea, hau ere erabat utzia eta kaltetua bait dago.
Gure atsekabe eta nahigabe guztiarekin gorantz abiatu eta Amona Mariari galdetu diogu paraje horietaz. Gure harridura eta lilura haundituz doaz berak kontatutakoa entzutean.
Zubi txiki polit hartatik, gurdiak pasatzen omen ziren. Sinest eziña.
Iturrian berriz arropa garbitzen omen zuten, eta neguan ur epel epela izaten zuela kontatu digu, iturriko ura paregabea zela dio.
Berriro ere denok hori ikusteko aukera izateko, ezin dugu horrela utzi paraje hau, berreskura dezagun denon artean, auzolanean, edota Amezketa eta Tolosako Udalei gonbitea zuzenduta, zerbait egin dezaten.

Papiolauketan

balerditik — Wed, 12 Mar 2008 10:41:27 +0000

boomp3.com

Papio lau, lau, lau,
xaguxarrak jango hau
zuastiko alkate
Maria, maria pelote
ez dirudi, ba dirudi
kopeta ipurtzuri… bale!

Nee ondoan daona joa dao!

Kantu hau erabiltzen zuten herriko neskamutilak mende hasieran gordeketetan ibiltzen zirenean, zergatik ez gure seme alabak?, ez galdu aukera erakutsi zuen umeei eta jolastu…

Horrelakorik gehiago jakin ezkero, utzi erantzun bat eta jarriko gera kontaktuan.

Tuning

balerditik — Tue, 19 Feb 2008 14:34:15 +0000

Aspalditik nuen gogoa bloga tuneatzeko, ez dakit hitz hau egokia den. Nik huste kasu hontan rondalling, hobeto datorkiola.
Zergatik rondalling?
Oso erreza, Ordiziako Jakintza ikastolako IKTroen txantilloia erabili dut, eta Ordizian tunarik ezean rondalla badagoenez, beraz rondalling!
Tontakeriak alde batera utzita, eskerrak eman nahi dizkiet Jolaus eta Mikel Etxarriri, beti laguntzeko prest daudelako.

Eskerrik asko bioi!

Amezketako Talai-dantzariak Bedaion.

balerditik — Tue, 12 Feb 2008 11:22:30 +0000

Aurten ere izan dira Iñauterietako astelenean, Amezketako Talai-dantzariak, urtero legez. Bideoa zintzilikatu dute, dantzan.com webgunean. Hemen dezute ikusgarri.

Beraiek esaten duten bezela, polittena bertan zuzenean ikustea da, datorren urtean akaso?

Elkartasun askeko Estatutoa onartua.

balerditik — Fri, 28 Dec 2007 04:34:49 +0000

Atzo 2007ko Abenduaren 27an, Tolosako Udaletxean urteko azken Plenoa burutu zen. Bertan, 7. puntua, Bedaio eta Tolosa arteko Elkartasun Askeko Estatutoa, aho batez aprobatu zen, boto bakarra izan zuen kontra.
Hau da, atzoko egunez, Tolosako Udalak onarturiko Estatutoaren zati bat:

I. TITULUA.- TOLOSAKO UDALAREKIKO HARREMAN
POLITIKORAKO ARAUBIDEA ETA BERMEAK
Lehenengo kapitulua.- Elkartasun askeko estatusa
12. artikulua.- Elkartasun askeko araubidea
Bedaio auzoko herritarrek, beren borondatearen arabera , Tolosako Udalarekiko harreman politikorako araubide berezi baten bidez, elkartasun askean oinarrituta, elkarrenganako errespetutik
eta elkarren onarpenetik abiatuta, Estatutu Politiko honetan ezarritakoaren arabera, eta
esandako ondorioetarako estatutu hori izango da oinarrizko arau instituzionala.
Elkartasun Askeko Araubide hau onartzeak ez dakar Bedaioren eskubide
historikoei uko egiten zaienik, eta une oro eguneratu egin ahal izango dira herriaren
borondate demokratikoaren arabera.
13. artikulua.- Erabakitzeko eskubidea demokraziaz erabiltzea
1. Bedaiotarrek askatasunez erabakitzeko eskubidea demokraziaz
erabiltzeko ondorioetarako, hortik dator-eta Estatutu honen zilegitasun demokratikoa,
Bedaioko instituzioak erreferendum bidez bedaiotarrei kontsulta
demokratikoa egitea arautu eta kudeatzeko ahala daukate.
2. Bedaioko instituzioak beraien lege bidez
arautuko dute bere lurralde-eremuan erreferendum bidez kontsultarako eskubidea
erabiltzea, eta horretarako, moldeak, kasu bakoitzean jarraitu beharreko prozedura,
emaitzen baliotasunerako baldintzak eta emaitza horiek ordenamendu juridikoan sartzea
ezarriko dute.
3. Bedaiotarrek berariaz jarritako kontsultaren aurrean beren erabaki askea
demokraziaz erabilita, beren borondate argi eta zalantzarik gabea adierazten dutenean
estatutu honetan araututako Tolosako Udalarekiko harreman politikoaren eredua eta
araubidea osorik edo funtsean aldatzeko, baita Euskal Herriko eta nazioarteko eremuko
harremanak aldatzeko ere, euskal instituzioek konpromisoa hartuta
izango dute Bedaioko gizartearen borondate demokratikoa adostasunez gauzatzeko aukera
emango duten baldintza politiko berriak ezartzearen alde negoziazio-prozesu bat
bermatzeko.
Bigarren kapitulua.- Autogobernuaren bermeak
14. artikulua.- Tolosarekiko harreman politikorako printzipioak
Estatutu honetan Bedaio eta Tolosako Udalaren arteko
harremanetarako jasotako araubidea instituzioen arteko elkarrekiko leialtasun printzipioan,
lankidetza-printzipioan eta aginteen arteko oreka-printzipioan oinarritzen
den berme juridikoen araubide bat ezartzeari lotzen zaio.
Harremanen araubide honen itun politiko izaeraren eraginez, estatutu honetan
ezarritako lankidetzako eta gatazkei aurrea hartzeko tresna guztiak agortu beharko ditu
Estatuak. Ondorioz, ez da Tolosako Udalak aldebakarretik aplikatzekoa izango Konstituzioko
155. artikuluan aurreikusitakoa, eta ezin izango da, era berean, aldebakarretik agindu
Bedaiorentzat nahitaez bete beharreko hertsatzeko neurririk ere.
15. artikulua.- Bedaio-Tolosa Bitariko Batzordea
1. Orokorrean, Tolosak eta Bedaiok aldez aurreko kontsultabidea
erabiltzea bermatuko dute, baita lankidetza-gutunak ere, instituzioek elkarri bata
bestearen jarduerak harmonizatzeko eta gerta litezkeen gatazka-egoerei aurrea hartzeko
beharrezko informazioa eta lankidetza eskatzeko askatasunez zuzendu diezazkieketen
errekerimenduak dira-eta.
2. Bedaio-Tolosa Bitariko Batzordea sortzen da, Tolosako Udalak eta
Bedaioko herritarrek izendatutako ordezkari-kopuru berdinaz osatuta. Orokorrean
gobernuen arteko lankidetzarako instituzio-harremanez jardungo du, eta prozedura
berezi hauen aplikazioa harmonizatu beharko du:
a) Oinarrizko eskubide eta betebeharren garapenari eragiten dioten legeproiektuak
ezagutu eta horien gaineko txostenak egitea.
b) Gorte Nagusietan edo Eusko Legebiltzarrean araugintzako lankidetzarako
errekerimenduak kudeatzea, legeak, arau-xedapenak edo lege-indarreko egintzak
izapidetzean Tolosaren eta Bedaioren arteko harremanen eta eskumenbanaketaren
araubidea urra daitekeela nabaritzen bada.
3. Bitariko Batzorde horri dagozkio, halaber, kanpo-harremanen arloko
jardueren koordinazioa eta jarraipena.
4. Bedaio-Tolosa Bitariko Batzordeak, bere eginkizunak betetzerakoan,
estatutu honetan aurreikusitako politika eta gai zehatzetarako beste koordinazioerakunde
berezi batzuen aurka jarri gabe jardungo du.
…
Textu osoa hemen.

2008ko egutegie

balerditik — Wed, 28 Nov 2007 09:23:55 +0000

Aurten ere “Bedaioko egutegie” esku artean izateko aukera izango dugu. Argazki zaharrez osatutako egutegia izango da aurtengoa ere. Zeinetakoak diren, nor diren, …, urteak ez dira alferrik pasatzen (batzuentzat bai!). Gosea pixka bat asetzeko hemen doa argazki sorta bat. Ea zer iruditzen zaizkizuen. On egin!

El Día — 1934-07-13

balerditik — Fri, 19 Oct 2007 08:55:35 +0000

Bedayo´ko berriketetzaz
Azkarate´ko jaietara joan den Igandean ginjoalzela sagardotegiko aurretik pasatzerakon, ango musika soñua entzunda eta ainbeste señorito guardia zibillen artean erderaz itzegiten ikusita arrituta gelditu nintzen.
¿Zer ote zan? Tolosan bizi diran tradizionalista batzuek ballara ontan bilera zutela esan zidaten. Ta alaxen izan.
Antxen azaldu zan beintzat Tolosa´ko alkate Axurtxa, pabo erreala zirudiela, esponja baña arrogo egin da politikero saltsero ta baztar naspilatzalen artean ta Bedayotar guztioi ziarkako begirtau zorrotzak egiñaz guztiok poltxikuan sartu biar giñuzen bezela, ango jaun da jabe zela adieraziz.
¿Baña zer uste duzute, zuen politika zital ta petralakin, zuen gezur ta gorrotoakin gaurko Bedayotarrok engañatuko gaituzuela edo zer?
Zuek bakarri eta kontrariok gabe, zuena beste periodikuak besterik etzan garai ayetan bezela bizi zaretela zinistuta bazaudete, oker zaute. Orduan bezela guztioi goitik beera barkazioko begiratu batekin begiratuaz eta zuen baimenik gabe ezer egiterik ez bagenduke bezela artutzen gaituzue.
Bañan gaur ez lengo konturik Axurtxa.
Denbora ayek joan ziren eta zuk eta zure lagun politikoak ez dezute nai dezutana gurekin egingo.
Bedayotarrak Jaunari eskerrak ez gaude zuek uste bezain kaiku ta gizajoak.
Zuen gezur ta saltsakin aspertuak dauzkazue zarrak, eta gazteak garenok eskuartean zer darabilkigun dakigunak gera, eta zuen txatxu eta ergelai batere kasorik egin gabe aurrera segituko degu.
Juan den gerrate karlistan gure aita ta aitonak errege extranjero baten atzetik nastu ta zoratuta, mendietara anai anai arteko odol ixurtzera emanari zituzuten.
Gaur ez dezute guretako bakar bat ere ortaratuko.
Egin ezazue prueba bat. Yo arazi zazue kornetiña ta ia zenbat baserritarrek segitzen dizuen atzetik.
Laster geldituko ziñateko zu eta zu bezela oojalatero sarjentutik gorako batzuekin bakarrik, eta zeok ere urrengo egunetik, katarrua, estula edo tripako miña dezutela ta, laixter ziñateke ostera etxe zulo aldera dagoana dagoenean; or konpon esanda, guztia utzita.
Zuen oraingo erronkak eta desapiyuak ortantxe geldituko lirake.
Ez bada uste guk Bedayotarrak orren atzeratuak bizi garenik. Atzeneko urte oyetan itzaldi ta mitin asko entzun ditugu, ta berandugi gogoratu zarete tradizionalistak guretzaz.
Guretako asko Eusko Nekazaritan eta baita kalean lena egiten dugun baserritarrok Eusko langiletan sartuak gaude, eta zu bezelako lege gizonak izan ez arren, zuk bezin ongi dakizkigu zeren egin bear ta gañerako bete bearrak ere.
Eta zuek nagusia autan artuta, gure nagusia onegia delako, arren izenean gu Bedayotarrok menderatu nayean zabiltzaten politikero ziztrin bazter nastutzaleak, jakin bear dezute, nekazari ta maixtar garenak jakiñan gañen gaudela Aita Santuk katoliko nagusiei, maixtarren arteko gora beretzaz esanda dauzkan aginduetzat.
Ta gere nagusia, Tolosan bizi arren, gure berri badaki, ta katoliko ta euskaldun ona dan aldetik uste osoan gaude, maixteçar eta etxe jabetze gai oyetan Aita Santu ta Elizako gizon jakintsuak diotenea betetzeko ez digula, zuk naiko zenduken añako eragozpen eta gaiarmenik jarriko.
Guri ez digute nazionalistak beñere esan, indarrez, itxura gabe ta nagusiaren borondatearen kontra gure jayotetxeen jabe egiteko.
Ori zuen gezur aundi ta biribil bat besterik ez da.
Guri esan digutena auxe besterik ez da Axurtxa, ta zu ondo entzun:
Aita Santuak dien bezela langileak eta maixtarrak ondo bizitzeko añako jornal saria biar dubela bera ta bere familiyentzako, eta maixtarrak berak bizi diran etxe baserriyak jabe izateko al diran errextasunak nagusiaren aldetik jartzeko, guztiok poliki poliki geren etexe bizitzaren jabe egin gaitezen, zeorrek zeretzako naiko zenduken bezelaxe.
Ortarako 16 edo 20 bat urte barru, etxe errentarekin batian beste zerbait erantzita urtero nagusiari ordainduz, baña ez gogorrian, indarrez ta desapiyoka, baizik katoliko onak eta benetakoak bezela lagun urkoari lagunduaz.
Au da, eta ez besterik nazionalistek beeren itzaldi ta mitiñetan argi ta garbi denen aurrean esan digutena, eta guk jakiterik nai ez dezutena.
Eta ortarako ez digute nazionalista oyek beren diruak, ezta ere besterenak eskañi, baizik gure begien aurrean jarri dizkigute ori irixteko egin litezkeen gauzak. Kaja de Ahorros´en bitartez Bedayotarroi lagunduaz. Kaja oyetako diruak geyenak nekazariak jarriak direlako eta gipuzkoarren onerako zabaldu biar direlako.
Eta guri begiak iriktzen gorrotorik gabe, maitasunez beterik ibili zainteken gizon preztu ta legal orrengatik, zuk zertarako orren gaizki itzegin dezu?
Zu añako gizonak ez ote– dira bada oyek? Ta zu zein zara Labayen´engatik aditu zeran bezela aritzeko berriketan?
Zuri eta zure abtzeko lagunei, nork eman dizue eskubidea, lagun aurkoaren katolikotasuna neurtzeko eta zuenetakoa ez da guztiei maiak jartzeko?
¡Ipokrita alenak!
Urrengo egunen batean (J.L.) jarraitu diyogu gai oneri.
Eusko langile bat.

*PDF-a jeixteko klikatu irudi gainean (Armiarmaren hemerotekatik aterata)

El Día — 1934-07-13

— Izenburua: Bedayo’ko berriketatzaz
Egilea: Eusko langile bat

Nabarralde

balerditik — Thu, 11 Oct 2007 12:47:43 +0000

Nabarra Euskal Estatua.

Hona hemen Nabarraldek, Noain 2007ren harira prestaturiko spot-a. Bideo hau Nafarroko historiaren sarrera gisa izango da, aurrerago Villabona-Amasan iaz izandako Nafar Erresumako Historiari buruzko kurtsoaren audioak eskegiko ditut. Bitartean on egin.